ઈન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઈઝેશન (ISRO) અને નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ઓશન ટેકનોલોજીએ મળીને ‘સાગર ક્લીન-અપ’ મિશન લોન્ચ કર્યું છે, જે દરિયામાંથી પ્લાસ્ટિક કચરો દૂર કરશે.
સમુદ્રી જીવન માટે ખતરો:
આપણા સમુદ્રો અત્યારે પ્લાસ્ટિકના પ્રદૂષણથી ગૂંગળાઈ રહ્યા છે. હિંદ મહાસાગરમાં તાજેતરમાં સર્વેક્ષણમાં બહાર આવ્યું છે કે પ્લાસ્ટિકનો કચરો એટલી હદે વધી ગયો છે કે તેણે કૃત્રિમ ટાપુઓ જેવો આકાર ધારણ કરી લીધો છે. આ કચરો દરિયાઈ જીવો જેવા કે વ્હેલ, કાચબા અને માછલીઓ માટે જીવલેણ સાબિત થઈ રહ્યો છે. આ ગંભીર સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે ભારત સરકારે ‘સાગર ક્લીન-અપ’ નામના મહત્વકાંક્ષી મિશનની શરૂઆત કરી છે.
રોબોટિક ટેકનોલોજી કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ મિશનમાં ખાસ પ્રકારના ‘સ્વાયત્ત અંડરવોટર વ્હીકલ’ (AUVs) નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ નાના રોબોટ્સ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) થી સજ્જ છે, જે પાણીની સપાટી પર અને પેટાળમાં રહેલા પ્લાસ્ટિકને ઓળખે છે અને તેને એકત્રિત કરીને મધદરિયે ઉભી રહેલી મોટી શિપ સુધી પહોંચાડે છે. આ રોબોટ્સ દિવસ-રાત કામ કરી શકે છે અને એકવારમાં ટનબંધ કચરો સાફ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
પ્લાસ્ટિકનું રિસાયકલિંગ અને ઉર્જા ઉત્પાદન:
માત્ર કચરો કાઢવો એ ઉકેલ નથી, પરંતુ તેનું શું કરવું તે પણ મોટો પ્રશ્ન છે. આ મિશન હેઠળ એકત્રિત કરાયેલા પ્લાસ્ટિકને ખાસ ફેક્ટરીઓમાં મોકલવામાં આવશે, જ્યાં તેમાંથી ‘પ્લાસ્ટિક રોડ’ બનાવવામાં આવશે અથવા તેને કેમિકલ ટ્રીટમેન્ટ દ્વારા બળતણમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે. આનાથી પ્રદૂષણ તો ઘટશે જ, સાથે સાથે તેમાંથી આર્થિક વળતર પણ મળશે. ભારત આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરનાર વિશ્વના પ્રથમ દેશોમાં સામેલ થયો છે.
વૈશ્વિક પ્રશંસા:
યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) એ ભારતના આ પગલાની પ્રશંસા કરી છે અને અન્ય દરિયાકાંઠાના દેશોને પણ આ મોડેલ અપનાવવા અપીલ કરી છે. જો આ મિશન સફળ રહેશે, તો 2030 સુધીમાં હિંદ મહાસાગરને 80% પ્લાસ્ટિક મુક્ત બનાવવાનું લક્ષ્ય સિદ્ધ થઈ શકશે. આ મિશનમાં દેશના અનેક આઈઆઈટી (IIT) ના વિદ્યાર્થીઓએ પણ પોતાનો ફાળો આપ્યો છે, જે યુવા ભારતની શક્તિ દર્શાવે છે.
Leave a Reply